డీలిమిటేషన్ అనేది నియోజకవర్గాల పునర్విభజన. జనాభా మార్పులకు అనుగుణంగా అసెంబ్లీ, లోక్సభ సీట్ల సంఖ్య, సరిహద్దులను మార్చడం. దీని ద్వారా అన్ని నియోజకవర్గాల్లో జనాభా దాదాపు సమానంగా ఉంటారు. ఎస్సీ, ఎస్టీ రిజర్వేషన్ సీట్లు కూడా జనాభా నిష్పత్తి ప్రకారం సర్దుబాటు చేస్తారు. ప్రస్తుతం ఉన్న నియోజకవర్గాలన్నీ.. 2011 జనాభా లెక్కల ఆధారంగా ఉన్నాయి. కానీ తెలుగు రాష్ట్రాల్లో విభజన సమయంలోనే సీట్ల పెంపు హామీ ఇచ్చారు.
ఆంధ్రప్రదేశ్ రీఆర్గనైజేషన్ యాక్ట్ 2014 సెక్షన్ 26(1)లో స్పష్టంగా ఇలా రాసి ఉంది: “Subject to the provisions contained in article 170 of the Constitution… the number of seats in the Legislative Assembly of the successor States of Andhra Pradesh and Telangana shall be increased from 175 and 119 to 225 and 153, respectively, and delimitation of the constituencies may be determined by the Election Commission…”
కేంద్రం ఏప్రిల్ 2026లో రాజ్యాంగ (131వ సవరణ) బిల్లు, డీలిమిటేషన్ బిల్లు 2026 ప్రవేశపెట్టింది. దేశవ్యాప్తంగా సీట్లను 50% పెంచుతామని చెప్పింది. కానీ దక్షిణ రాష్ట్రాలైన తెలంగాణ, తమిళనాడు, ఏపీ వంటివి… జనాభా ప్రాతిపదికన సీట్ల పెంపు చెయ్యవద్దని కోరాయి. ఈ రాష్ట్రాల్లో కుటుంబ నియంత్రణ విజయవంతంగా అమలు చెయ్యడం వల్ల.. జనాభా తక్కువగా ఉంది. జనాభా ఆధారంగా సీట్ల పంపిణీ జరిగితే.. ఈ రాష్ట్రాలకు సీట్లు తక్కువగా వస్తాయి. అందుకే కేంద్రం జనాభాతో సంబంధం లేకుండా.. అన్ని రాష్ట్రాలకూ 50 శాతం సీట్లను పెంచుతామని చెప్పింది. కానీ.. చట్టంలో ఎక్కడా అలా రాయలేదు. అందుకే ప్రతిపక్షాలు అడ్డుకున్నాయి. బిల్లులను వ్యతిరేకించాయి.
ప్రస్తుతం ఏపీలో 175, తెలంగాణలో 119 అసెంబ్లీ సీట్లతోనే ఎన్నికలు జరుగుతాయి. 2028 చివర్లో తెలంగాణ, 2029లో లోక్సభ, అసెంబ్లీ ఎన్నికలు పాత నియోజకవర్గాల ప్రాతిపదికనే జరగవచ్చు. ఇది ప్రజలకు కొత్త సమస్యలు తెస్తుంది. జనాభా పెరిగిన ప్రాంతాల్లో ఒక ఎమ్మెల్యేకి ఎక్కువ ఓటర్లు, అసమాన ప్రాతినిధ్యం ఉంటుంది. ఉదాహరణకు హైదరాబాద్, విజయవాడ, విశాఖ పట్టణ ప్రాంతాల్లో జనాభా ఎక్కువ కాబట్టి వారి సమస్యలు సరిగా ప్రతిబింబించకపోవచ్చు. మరోవైపు గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో సీట్లు తగ్గినట్టు అనిపించవచ్చు.
జులై 2025లో సుప్రీంకోర్టు ప్రొఫెసర్ కె.పురుషోత్తమ రెడ్డి పిటిషన్ను కొట్టేసింది. “ఆర్టికల్ 170(3) రాజ్యాంగ బార్ ఉంది. విభజన చట్టం దానికి లోబడే ఉంది. J&K (యూటీ)తో పోల్చడం సరికాదు” అని స్పష్టం చేసింది. కాబట్టి రాష్ట్రాలు కోర్టుకు వెళ్లినా వెంటనే ఫలితం రాదు. కానీ పార్లమెంటులో “notwithstanding Article 170” అని విభజన చట్టంలో సవరణ చెయ్యాలని డిమాండ్ చేయవచ్చు.
ప్రయోజనాలు: సీట్లు పెరిగితే మరింతమంది ఎమ్మెల్యేలు, మంత్రులు పని చేయగలరు. గ్రామీణ, పట్టణ ప్రాంతాలకు సమాన అవకాశాలు లభిస్తాయి. ఎస్సీ-ఎస్టీ రిజర్వేషన్ సీట్లు కూడా జనాభా ప్రాతిపదికన మారతాయి.
నష్టాలు/ఆందోళనలు: నియోజకవర్గాలు మారితే ప్రస్తుత ఎమ్మెల్యేలు, ఎంపీల రాజకీయ భవిష్యత్తు మారవచ్చు. కొత్త రిజర్వేషన్ సీట్ల వల్ల కొందరు నాయకులు ప్రభావితమవుతారు. దక్షిణ రాష్ట్రాలకు లోక్సభ సీట్లు తగ్గుతాయనే భయం ఉంది. ఏపీకి 25 నుంచి 38, తెలంగాణకి 17 నుంచి 26 తగ్గుతాయని అంచనాలు ఉన్నా ఇంకా నిర్ధారణ లేదు. సాధారణ ప్రజలపై ఇది ప్రత్యక్ష ప్రభావం చూపుతుంది. రోడ్లు, నీళ్లు, ఆరోగ్యం వంటి సమస్యలు వేగంగా పరిష్కారమవుతాయా?
2014 విభజన చట్టం ఒక మంచి ఉద్దేశంతో వచ్చింది. అది తెలుగు ప్రజలకు సమాన ప్రాతినిధ్యం కల్పిస్తోంది. కానీ రాజ్యాంగం 170వ అధికరణ “subject to” క్లాజ్ వల్ల అది ఇప్పటికీ అమలుకాలేదు. సుప్రీంకోర్టు కూడా ఇదే స్పష్టం చేసింది. 2026 జనాభా లెక్కలు వచ్చాకే పునర్విభజన సాధ్యం. కేంద్రం, ఏపీ-తెలంగాణ ప్రభుత్వాలు రాజకీయ సంప్రదింపులు, రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా ఈ వాగ్దానాన్ని త్వరగా అమలు చేయించాలి. ప్రజల ఓటు హక్కు, సమాన ప్రాతినిధ్యం కోసం ఈ అంశం రాజకీయాలకు మించి జాతీయ చర్చ అవ్వాలి. 2029 ఎన్నికల ముందు స్పష్టత వస్తేనే తెలుగు ప్రజలకు న్యాయం జరుగుతుంది.
