డా॥ సూర్యదేవర రామకృష్ణ
ఒకప్పుడు రైతు అంటే తన పొలంలో పండిన పంటలో ఒక భాగాన్ని పవిత్రంగా దాచుకుని, వచ్చే కాలానికి విత్తనంగా వాడుకునే స్వయం శక్తిపరుడు. కానీ నేడు ఆ పరిస్థితి మారింది. తెల్లవారుజామున విత్తనాల దుకాణం ముందు క్యూ కట్టే రైతు కనిపిస్తున్నాడు. సమకాలిక వ్యవసాయ రంగంలో విత్తన కంపెనీలు కేవలం విక్రేతలుగా మాత్రమే కాకుండా, వ్యవసాయ గమనాన్ని శాసించే శక్తులుగా ఎదిగాయి. అధిక దిగుబడి, వ్యాధి నిరోధకత వంటి ఆకర్షణీయమైన మాటలతో విత్తన కంపెనీలు రైతు ముంగిట నిలుస్తున్నాయి. అయితే, ఈ మెరిసే విత్తనాల వెనుక ఉన్న సామాజిక, ఆర్థిక, పర్యావరణ ప్రభావాలు ఏమిటి ? ఇది కేవలం హరిత విప్లవానికి కొనసాగింపా లేక రైతన్నను అప్పుల ఊబిలోకి నెట్టే వ్యూహమా? అనే అంశాలను మనం లోతుగా పరిశీలించాల్సి ఉంది. ప్రపంచీకరణ, విత్తన మార్కెట్ మాయాజాలం మూడు దశాబ్దాలుగా భారతీయ వ్యవసాయం ఒక భారీ పరివర్తనకు లోనైంది. 1990 ల తర్వాత సరళీకృత ఆర్థిక విధానాల ఫలితంగా మన్సాంటో, సిన్జెంటా, బేయర్ వంటి అంతర్జాతీయ దిగ్గజాలు భారత మార్కెట్లోకి ప్రవేశించాయి. వీటి రాకతో దేశీయ విత్తన రంగం తన స్వరూపాన్ని మార్చుకుంది. హైబ్రిడ్, జన్యుమార్పిడి చేసిన విత్తనాలు మార్కెట్ను ముంచెత్తాయి. ముఖ్యంగా బీటీ కాటన్ ప్రవేశం ఒక సంచలనం. భారతదేశంలో పత్తి ఉత్పత్తిలో ఇది రికార్డులు సృష్టించిన మాట వాస్తవమే. వంకాయ, టమోటా, మొక్కజొన్న వంటి పంటల్లో కూడా ఈ హైబ్రిడ్ రకాలు రైతులకు తక్షణ ఆదాయ మార్గాలుగా కనిపించాయి. కానీ ఈ ప్రయాణంలో మనం కోల్పోతున్నది ఏమిటి? విత్తన కంపెనీలు ఇచ్చే హామీ ఒక్కటే… అధిక దిగుబడి. సాంప్రదాయ విత్తనాలతో పోలిస్తే హైబ్రిడ్ రకాలు 30 నుంచి 40శాతం అదనపు దిగుబడిని ఇస్తున్నాయి. ఇది ఆహార భద్రత దృష్ట్యా ఆహ్వానించదగ్గ పరిణామం. అయితే, ఈ నాణేనికి మరో వైపు ఉన్న ఆర్థిక భారం భయంకరమైనది. గతంలో విత్తనం అనేది రైతుకు ఉచితం లేదా అతి తక్కువ ఖర్చుతో కూడుకున్నది. కానీ నేడు విత్తనం కొనేందుకే వేల రూపాయలు వెచ్చించాల్సి వస్తోంది. హైబ్రిడ్ విత్తనాల్లోని అతిపెద్ద లోపం ఏంటంటే, వాటిని వచ్చే ఏడాదికి విత్తనాలుగా వాడుకోడానికి పనికిరావు. ప్రతి సీజన్లో రైతు కంపెనీ గుమ్మం తొక్కాల్సిందే. ఇది రైతును విత్తన సార్వభౌమత్వం నుంచి దూరం చేసి, కంపెనీల మీద ఆధారపడేలా చేస్తోంది. ఈ విత్తనాలు నిర్దిష్ట రసాయన ఎరువులు, పురుగు మందులకు అలవాటు పడి ఉంటాయి. ఫలితంగా విత్తనం ఖర్చుతో పాటు సాగు ఖర్చు విపరీతంగా పెరుగుతోంది. దీనినే ఆర్థికవేత్తలు టెక్నాలజీ ట్రాప్ అని పిలుస్తున్నారు. ఆధునిక బయోటెక్నాలజీ వ్యవసాయానికి కొన్ని శక్తిమంతమైన ఆయుధాలను ఇచ్చింది. జన్యు ఇంజనీరింగ్ ద్వారా రూపొందించిన విత్తనాలు ప్రతికూల పరిస్థితులను తట్టుకోగలవని కంపెనీలు వాదిస్తాయి. పురుగుల దాడిని తట్టుకునేలా రూపొందించిన విత్తనాల వల్ల పురుగుమందుల వాడకం తగ్గింది అనేది ఒక వాదన. కానీ, కాలక్రమేణా ఆ పురుగులు ఈ సాంకేతికతకు అలవాటు పడి తమ రెసిస్టెన్స్ పవర్ని పెంచుకుని కొత్త రకం తెగుళ్లు పుట్టుకొస్తున్నాయి. కరువును లేదా వరదలను తట్టుకునే విత్తనాలు రాబోయే వాతావరణ మార్పుల కాలంలో రైతుకు రక్షణ కవచాలుగా మారతాయని ఆశించవచ్చు. గోల్డెన్ రైస్ వంటి రకాలు పోషకాహార లోపాన్ని నివారిస్తాయని ప్రచారం జరుగుతోంది. అయితే, ఇవన్నీ వ్యాపార ప్రయోజనాల కోసం చేస్తున్న ప్రయోగాలుగానే ఎక్కువ మంది విమర్శకులు భావిస్తున్నారు. భారతదేశం ఒకప్పుడు విత్తన వైవిధ్యానికి నిలయం. లక్షకు పైగా వరి రకాలు మన దగ్గర ఉండేవంటే మన పూర్వీకుల విజ్ఞానం ఎంత గొప్పదో అర్థం చేసుకోవచ్చు. కానీ నేడు మార్కెట్లో కేవలం ఐదు లేదా ఆరు రకాల వరి విత్తనాలు మాత్రమే రాజ్యమేలుతున్నాయి. కంపెనీల లాభార్జనలో భాగంగా ఏకపంట సాగును ప్రోత్సహించటం జరుగుతోంది. దీనివల్ల స్థానిక వాతావరణానికి అలవాటుపడిన అరుదైన విత్తన రకాలు అంతరించిపోతున్నాయి. విత్తనం అంటే కేవలం ఒక మొక్కకు పునాది మాత్రమే కాదు, అది ఒక సంస్కృతి, ఒక చరిత్ర. విత్తనం కోల్పోవడం అంటే ఆ విత్తనంతో ముడిపడి ఉన్న వేల ఏళ్ల వ్యవసాయ విజ్ఞానాన్ని కూడా కోల్పోవడమే. విత్తన కంపెనీలు ప్రవేశపెడుతున్న రసాయన ఆధారిత విత్తనాల వల్ల నేల తన సహజ సారాన్ని కోల్పోతోంది. ఒకే రకమైన పంటను విస్తృతంగా పండించడం వల్ల పర్యావరణ సమతుల్యత దెబ్బతింటోంది. జన్యుమార్పిడి పంటల వల్ల పర్యావరణంలో జరిగే మార్పులపై ఇంకా సరైన స్పష్టత లేదు. కొన్ని పంటలు హెర్బిసైడ్ (కలుపు మందు) లను తట్టుకునేలా తయారు అవుతాయి. దీనివల్ల రైతులు విపరీతంగా కలుపు మందులను చల్లుతున్నారు, ఇది నేలని, భూగర్భ జలాలని విషతుల్యం చేస్తోంది. విత్తన కంపెనీల ప్రభావం కేవలం పొలం గట్లకే పరిమితం కాలేదు, అది రైతుల జీవితాలను బలి తీసుకుంటోంది. విదర్భ నుంచి తెలంగాణ వరకు ఎందరో రైతులు అధిక పెట్టుబడి పెట్టి, పంట విఫలమై, అప్పుల బాధతో తనువు చాలిస్తున్నారు. విత్తన కంపెనీల ఆకర్షణీయమైన అడ్వర్టైజ్మెంట్లు చూసి, బ్యాంకుల నుంచి లేదా వడ్డీ వ్యాపారుల నుంచి అప్పులు తెచ్చి పెట్టుబడి పెడుతున్నారు. ప్రకృతి వైపరీత్యాల వల్ల లేదా మార్కెట్ ధరలు తగ్గడం వల్ల నష్టం వచ్చినప్పుడు, ఆ భారాన్ని మోయలేక రైతులు కుప్పకూలిపోతున్నారు. విత్తన కంపెనీలు తమ విత్తనాలు విఫలమైతే ఎటువంటి బాధ్యత వహించకపోవడం ఇక్కడి ప్రధాన లోపం. విత్తన రంగంపై కార్పొరేట్ ఆధిపత్యాన్ని తగ్గించడంలో ప్రభుత్వం కీలక పాత్ర పోషించాలి. విత్తనాల ధరలను సామాన్యుడికి అందుబాటులో ఉండేలా నియంత్రించాలి. వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయాలు కార్పొరేట్ కంపెనీలకు ధీటుగా తక్కువ ఖర్చుతో కూడిన విత్తనాలను రైతులకు అందించాలి. గ్రామాల స్థాయిలో ‘కమ్యూనిటీ సీడ్ బ్యాంక’లను ఏర్పాటుచేసి, సంప్రదాయ విత్తనాలను భద్రపరచాలి. ఒకవేళ కంపెనీ విత్తనాలు మొలకెత్తకపోయినా లేదా ఆశించిన ఫలితం ఇవ్వకపోయినా, ఆ కంపెనీయే రైతుకు నష్టపరిహారం చెల్లించేలా కఠిన చట్టాలు తీసుకురావాలి. సాంకేతికతను మనం వ్యతిరేకించలేం, అలాగని కళ్లు మూసుకుని కార్పొరేట్ కంపెనీలను నమ్మలేం. మనకు కావాల్సింది సమతుల్య వ్యవసాయం. ఆధునిక శాస్త్ర విజ్ఞానం, పూర్వీకుల అనుభవం కలిసినప్పుడే వ్యవసాయం లాభసాటిగా మారుతుంది. ఓపెన్ సోర్స్ సీడ్ ఉద్యమాల ద్వారా రైతులు తమలో తాము విత్తనాలను మార్పిడి చేసుకునేలా ప్రోత్సహించాలి. రైతుకు తన విత్తనంపై తనకు హక్కు ఉన్నప్పుడే నిజమైన రైతు రాజ్యం సాధ్యమవుతుంది. విత్తనం అనేది కేవలం ఒక వ్యాపార వస్తువు కాదు, అది జీవనాధారం. విత్తన కంపెనీలు అందించే సాంకేతికతను ఒక పరికరంగా మాత్రమే చూడాలి తప్ప, అదే సర్వస్వం కాకూడదు. రైతు తన వివేచనతో, ప్రభుత్వం మద్దతుతో, సంప్రదాయ, ఆధునిక పద్ధతుల మధ్య వంతెన నిర్మించుకోవాలి. అప్పుడే నేలతల్లి పచ్చగా ఉంటుంది, రైతన్న కళ్లలో ఆనందం ఉంటుంది. విత్తనం నుంచి విక్రయం వరకు రైతుదే పైచేయి అయినప్పుడే దేశానికి నిజమైన ఆహార భద్రత లభిస్తుంది.
సెల్ : 94907 54169
